TSUE: Banki nie musiały szczegółowo informować o ryzyku

Prawo gospodarcze | 10-12-2015

Autor: radca prawny Michał Zaliwski

W wyroku z dnia 3 grudnia 2015 r. w sprawie C-312/14 Banif Plus Bank Zrt. przeciwko M. i M. Lantos Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej orzekł, że transakcje wymiany, dokonywane przez instytucję kredytową na podstawie postanowień umowy kredytu denominowanego w walucie obcej polegającej na określeniu kwoty kredytu na podstawie kursu kupna waluty mającego zastosowanie przy uruchomieniu środków oraz ustalaniu wysokości rat na podstawie kursu sprzedanej waluty mającego zastosowanie przy obliczaniu każdej raty nie stanowią usługi lub działalności inwestycyjnej w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 2 dyrektywy 2004/39/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie rynków instrumentów finansowych, zmieniającej dyrektywę Rady 85/611/EWG i 93/6/EWG i dyrektywę 2000/12/WE Parlamentu Europejskiego i Rady oraz uchylającej dyrektywę Rady 93/22/EWG (Dz. U. L 145, s. 1).

TSUE stwierdził, że badane transakcje mają charakter wyłącznie dodatkowy wobec udzielenia i zwrotu kredytu konsumenckiego denominowanego w walucie obcej. Transakcje te ograniczają się bowiem do wymiany, na podstawie kursu kupna lub sprzedaży danej waluty obcej, kwot kredytu i rat wyrażonych
w tej walucie (waluta rozliczeniowa) na walutę krajową (waluta płatnicza).

Trybunał podniósł ponadto, że:

jedyną funkcją takich transakcji jest posłużenie za sposoby wykonania istotnych zobowiązań płatniczych z umowy kredytu, czyli udostępnienie kapitału przez kredytodawcę i zwrot tego kapitału wraz z odsetkami przez kredytobiorcę. Celem tych transakcji nie jest realizacja inwestycji, gdyż konsument zamierza wyłącznie uzyskać fundusze na nabycie dobra konsumpcyjnego lub świadczenie usługi, a nie na przykład zarządzać ryzykiem kursowym czy spekulować kursami wymiany walut obcych.

W związku z powyższym TSUE orzekł, że powyższa instytucja nie podlega obowiązkom z dziedziny oceny adekwatności lub odpowiedniego charakteru świadczonej usługi przewidzianym w art. 19 dyrektywy 2004/39 (MIFID).

Dla przykładu np. ust. 3 art. 19 ww. dyrektywy stanowi, że klientom lub potencjalnym klientom należy dostarczyć kompleksowych informacji dotyczących m.in. instrumentów finansowych oraz proponowanych strategii inwestycyjnych obejmujących stosowne wytyczne oraz ostrzeżenia o ryzyku związanym z inwestycjami w takie instrumenty, o kosztach i właściwych opłatach itp. Ponadto informacja taka powinna być skonstruowana w taki sposób, aby klienci mogli zrozumieć charakter oraz ryzyko związane z usługą inwestycyjną oraz określonym rodzajem oferowanego instrumentu finansowego, a co za tym idzie mogli podjąć świadome decyzje inwestycyjne.

Na gruncie prawa krajowego zmiana rekomendacji S opracowanej przez Komisję Nadzoru Finansowego znacząco zaostrzająca obowiązki informowania swoich klientów przez banki nastąpiła dopiero w 2008 r., podczas gdy w latach 2006-2008 banki udzieliły ponad 40 proc. wszystkich kredytów hipotecznych, w tym 451 tys. kredytów walutowych.

W skrócie:

TSUE uznał, że niektóre rodzaje kredytów denominowanych w walucie obcej nie są usługą inwestycyjną, w związku z czym na bankach nie ciążyły obowiązki informacyjne określone w art. 19 dyrektywy 2004/39 (MIFID).